تبلیغات
***زنگ فارسی ما*** - مطالب انواع شعر فارسی
 
به نظر شما وبلاگ***زنگ فارسی ما*** چه امتیازی می گیرد؟





تعداد مطالب :
تعداد نویسندگان :
آخرین بروز رسانی :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
بازدید کل :
آخرین بازدید :








Powered by WebGozar


 
 
نویسنده : مهدی شرقیان
تاریخ : جمعه 19 خرداد 1391
نظرات
انواع شعر فارسی قسمت دهم - قالب شعری مستزاد            با مثالی از رومی

11-مستزاد : آن است که در هر یک از انواع شعر فارسی (رباعی،غزل و ...) جمله ای کوتاه و موزون بیافزایند که اگر حذف شود به وزن اصلی شعر لطمه وارد نیاید ولی معمولا معنا را ناقص می کند. شاعران معروف این نوع شعر: رومی، اتابکی، وثوق الدّوله و پژمان بختیاری.

مثال از رومی(برخی به غلط آن را به مولوی نسبت داده اند):

هر لحظه به شکلی بت عیّار بر آمد

دل برد و نهان شد

هر دم به لباس دگران یار بر آمد

گه پیر و جوان شد

گاهی به تک طینت صلصال فرو رفت

غواص معانی

گاهی ز تک کَهگِلِ فخّار بر آمد

زان پس به جهان شد

گه نوح شد و کرد جهانی به دعا غرق

خود رفت به کشتی

گه گشت خلیل و به دل نار بر آمد

آتش گل از آن شد

یوسف شد و از مصر فرستاد قمیصی

روشنگر علم

از دیده ی یعقوب چو انوار بر آمد

تا دیده عیان شد

«رومی» سخن کفر نگفته است و نگوید

منکر نشویدش

کافر بُوَد آن کس که به انکار بر آمد

از دوزخیان شد


نویسنده : مهدی شرقیان
تاریخ : یکشنبه 16 بهمن 1390
نظرات

انواع شعر فارسی-  قالب شعری مُسمّط    با مثالی از منوچهری دامغانی


10- مُسمّط : از کلمه ی سِمط گرفته شده و به معنای در رشته کشیدن مروارید است. نوعی شعر است که در آن شاعر چند مصراع پی در پی و هم قافیه می آورد و  قافیه ی مصراع آخر در بند اول قافیه ی همه ی مصراع های آخر دیگر بند هاست. و بر اساس تعداد صراع ها به مربع(چهارتایی)، مخمس(پنج تایی) و مسدس(شش تایی) تقسیم می شود.منوچهری قالب مسمط را برای اولین در شعر فارسی پدید آورده است.

معروف ترین شاعران این سبک : منوچهری دامغانی ، امر معزّی و قاآنی.

مثال از «منوچهری دامغانی»(مسدس):

1

خیزید و خز آرید که هنگام خزان است

باد خنک از جانب خوارزم وزان است
آن برگ رزان بین که بر آن شاخ رزان است گویی به مثل پیرهن رنگ رزان است

دهقان به تعجب سر انگشت گزان است

کاندر چمن و باغ نه گل ماند و نه گزار

2

طاووس بهارى را دنبال بكندند

 

پرّش ببریدند و به‏كنجى بفكندند

خسته به‏ میان باغ به زاریش پسندند با او ننشینند و نگویند و نخندند

وین پر نگارینش بدو باز نبندند

تا بگذرد آذرمه و آید سپس آذار


نویسنده : مهدی شرقیان
تاریخ : شنبه 19 شهریور 1390
نظرات

انواع شعرفارسی - قسمت هشتم- قطعه با مثالی از ایرج میرزا


9-قطعه : نوعی شعر است که مصراع های زوج آن هم قافیه اند و موضوع آن پند و حکمت و غالبا از 3 تا 12 بیت است. شاعران معروف ای نوع شعر: ابن یمین فریومدی ، ایرج میرزا و پروین اعتصامی.
مثال از ایرج میرزا:

ابلیس شبی رفت به بالین جوانی

آراسته با شکل مهیبی سر و بر را

گفتا که منم مرگ و اگر خواهی زنهار

باید بگزینی تو،یکی زین سه خطر را

یا آن پدرِ پیر خودت را بکُش زار

یا بشکنی از خواهر خود سینه و سر را

یا خود ز می ناب بنوشی دو سه ساغر

تا آنکه بپوشم زهلاک تو نظر را

لرزید از این بیم جوان بر خود و جاداشت

کز مرگ فتد به تن ضیغم نر را

گفتا نکنم با پدر و خواهرم این کار

لیکن به می از خویش کنم دفع ضرر را

جامی دو سه می خورد چو شد خیره ز مستی

هم خواهر خود را زد و هم کشت پدر را

ای کاش شود خشک بُن ِ تاک و خداوند

زین مایه ی شر حفظ کند نوع بشر را


نویسنده : مهدی شرقیان
تاریخ : شنبه 15 مرداد 1390
نظرات

انواع شعر فارسی- قسمت هفتم- قصیده با مثالی از پروین اعتصامی


8- قصیده : شعری است که از نظر رعایت کردن قافیه مانند غزل مصراع اول با مصراع های زوج هم قافیه اند و تعداد ابیات آن بیش از غزل بوده و گاهی تا 150 بیت هم می رسد. موضوع آن حکمت و مسائل سیاسی اجتماعی است. شاعران معروف این سبک : فرخی سیستانی ، عنصری ، ناصر خسرو قبادیانی ، ملک الشعرای بهار و پروین اعتصامی می باشند.

مثال از پروین اعتصامی:

سرو عقل گر خدمت جان کنند

بسی کار دشوار کآسان کنند

بکاهند گر دیده و دل ز آز

بسا نرخ ها را که ارزان کنند

چو اوضاع گیتی خیال است و خواب

چرا خاطرت را پریشان کنند

نکردی نگهبانی خویش چند

به گنج وجودت نگهبان کنند

هزار آزمایش بود پیش از آن

که بیرونت از این دَرِستان کنند

به معمار عقل و خرد تیشه ده

که تا خانه ی جهل ویران کنند


نویسنده : مهدی شرقیان
تاریخ : شنبه 8 مرداد 1390
نظرات

انواع شعر فارسی - قسمت (6) -    ترجیع بند با مثالی از سعدی


7- ترجیع بند : مجموع چند بند شعر را که هر کدام از آنها جداگانه دارای یک قافیه باشند و در آخر هر بندی یک بیت با قافیه ی جداگانه تکرار شود ترجیع بند گویند.(بیت گفته شده را بند گَردان گویند). شاعران معروف این سبک : سعدی و هاتف اصفهانی.
مثال از سعدی:

در عهد تو ای نگار دلبند

بس عهد که بشکنند و سوگند

دیگر نرود به هیچ مطلوب

خاطر که گرفت با تو پیوند

از پیش تو راه رفتنم نیست

همچون مگس از برابر قند

عشق آمد و رسم عقل برداشت

شوق آمد و بیخ صبر بَر کند

در هیچ زمانه ای نزادست

مادر به جمال چون تو فرزند

افتادم و مصلحت چنین بود

بی بند نگیرد آدمی پند

بنشینم و صبر پیش گیرم

دنباله ی کار خویش گیرم

بعد از طلب تو در سرم نیست

غیر از تو به خاطر اندرم نیست

ره می ندهی که پیشت آیم

وز پیش تو ره که بگذرم نیست

گر چون تو پری بر آدمی زاد

گویند که هست باورم نیست

مهر از همه خلق بر گرفتم

جز یاد تو در تصورم نیست

ای کاش مرا نظر نبودی

چون حظّ نظر برابرم نیست

با بخت جَدَل نمی توان کرد

اکنون که طریق دیگرم نیست

بنشینم و صبر پیش گیرم

دنباله ی کار خویش گیرم


نویسنده : مهدی شرقیان
تاریخ : پنجشنبه 30 تیر 1390
نظرات

انواع شعر فارسی قسمت 5 - ترکیب بند با مثالی از استاد شهریار


6-ترکیب بند: نوع شعریست مانند ترجیع بند یعنی چند بند شعر که با بیتی که پس از هر بند از یکدیگر جدا می شوند با این تفاوت که بیت گفته شده بر خلاف ترجیع بند در ترکیب بند تکرار نمی شود و هرکدام قافیه جدا دارد. شاعران معروف این سبک: وحشی بافقی، محتشم کاشانی و دکتر حمید سبزواری.
مثال از استاد شهریار( قسمتی از شعر):


به چشمکهای او چون چادر شب می کشد بر سر
کشیده می شوم کم کم به تاریکی و تنهایی
شنکج طرّه در ابرو فروغ چهره در مهتاب
زمه آئینه اش به طاق قصر مینایی
شکوه حسن بی پایان سکوت عشق غوغایی
نگاه من به سایه روشن نوشین رویایی
همه محو تماشا و همه مسحور زیبایی

به خواب ناز بودم در عدم با نرگس شهلا
به چشم از سرمه ی چشمم به رخسار تو وا کردند
هوای کعبه کاخ جمالت داشتم در سر
به صحرای وجودم مست و پا در گل رها کردند
به افسون های خاموشی به گوش من سخن گفتند
به خلوت های وحشی اشک شوقم آشنا کردند
منم پیدا ز پنهانی تویی پنهان ز پیدایی


نویسنده : مهدی شرقیان
تاریخ : یکشنبه 19 تیر 1390
نظرات

 

انواع شعر فارسی 4 : غزل:


 

5-غزل : مجموعه ی ابیاتی است در وزن و قافیه ی واحد که مصراع اول با مصراع های زوج هم قافیه است. تعداد ابیات آن از پنج تا دوازده و گاهی شانزده بیت است. شاعران معروف غزل سرا : حافظ،سعدی،مولوی، استاد شهریار و هوشنگ ابتهاج( سایه).


نویسنده : مهدی شرقیان
تاریخ : سه شنبه 14 تیر 1390
نظرات

4- چهارپاره : نوعی از شعر است که در دوره ی معاصر رایج شده و مجموعه ای از چند قطعه است و هر قطعه دو بیت دارد که آن را چون از چهار مصراع تشکیل شده چهارپاره می گویند.شاعران معروف این نوع شعر: ملک الشعرای بهار، سعید بیابانکی،دکتر حمید شیرازی.

مثال: آب شد برف زرد کوه سپید

تکّه یخ ها به گریه افتادند

تکّه یخ ها چه سر به زیر و صبور

جای خود را به چشمه ها دادند

 **

چشمه ها آمدند پایین تر

دامن کوهسار را شُستند

بینِ آن راه های پیچاپیچ

کم کمک راه خویش را جُستند

**

نرم نرمک در آسمان پیچید

بوی سرسبزی علفزاران

چشمه ها ضرب در هزار شدند

مُتولّد شدند جوباران

**

جویباران به دامنِ صحرا

رِشته در رشته تار و پود شدند

دست در دستِ یکدگر دادند

عهد بستند و زنده رود شدند

**

ما همان چشمه هایِ کم آبیم

زندگی جمعِ دوستانه ی ماست

ما اگر ضرب در هزار شویم

ماندگاریم و جایِ ما دریاست


 
 
با یاد مرحوم استاد فیروزی بزرگوار. و با تشکر از اساتید فرهیخته دانشگاه و دبیران دوره دبیرستانم . (آقایان: مرحوم دکتر احمد محدث* پورپاشا * ابراهیمی
* مهدی زاده *)
اE-mail:zange.farsi@yahoo.com


مهدی شرقیان